Wielki kuzyn ulotki

Ulotki reklamowe rozdawane na ulicach i wkładane za wycieraczki samochodów nie wydają się być godne miana sztuki. Może nawet trochę niesłusznie – praca grafików, włożona w stworzenie papierowych reklam też jest pokrewna pracy artysty. Niezależnie od tego, raczej rzadko postrzegamy ulotkę jako dzieło godne dłuższej uwagi. Nieco inaczej ma się jednak sprawa z wielkim kuzynem niepozornej karteczki. Sztuka plakatu to już zupełnie inna skala. W temacie plakatów i afiszów powstają specjalistyczne książki a nawet osobne galerie. Początki tej dziedziny sztuki sięgają średniowiecza – doszukiwać się ich można już w XV wieku. Ale faktyczny rozwój artystycznego afiszu łączył się z ewolucją technik drukarskich i uznać można, że sztuka plakatu w swojej pierwotnej formie zakorzeniła się dopiero w XVIII i XIX stuleciu. A początki nie były zbyt elitarne. Kiczowate przedstawienia cyrkowe i bardziej wysublimowane spektakle teatralne potrzebowały dobrej reklamy. Zwyczajne ogłoszenie nie miało wielkiej siły przebicia, a wiec potrzebne było coś co przyciągnie uwagę przechodniów. Tak właśnie sztuka plakatu rozpoczyna swoją drogę do elitarnych ścian galerii. Plakat nawet w najbardziej artystycznej formie nie zatracił jednak swojego przeznaczenia. Tak jak dawniej służył rozpowszechnianiu informacji, tak robi to i współcześnie. Można śmiało powiedzieć, że sztuka plakatu stała się idealnym mariażem użytkowego wykorzystania z artystycznym przekazem. Jednak przez długi czas plakaty i afisze były marginesem działań szeroko pojętej sztuki – swoistym dodatkiem czerpiącym z dzieł i trendów będących aktualnie w modzie. Jednocześnie była to wada i zaleta dla tego typu dzieł. Z pewnością sztuka plakatu nigdy nie była – i prawdopodobnie nie będzie- doceniana na równi z pozostałymi dziedzinami sztuki, ale tym samym otrzymała ona niezwykle szerokie pole do popisu. Plakat bowiem posiada milczące przyzwolenie na wykorzystanie i czerpanie z innych stylów i parafrazowanie trendów. Plakatowi łatwo się wytłumaczyć z zapożyczeń – jego główna funkcja jest wszak odmienna od klasycznie pojmowanej powinności obrazu. Sztuka plakatu w swojej bezkarnej wolności ma za zadanie przyciągać uwagę – tak samo jak przed wiekami. Plakat musi przyciągnąć, opisać i metaforycznie opisać swoją treść – uzupełnić ją lub nawet wykreować. A zatem nie jest tutaj niczym ujmującym by nazywać go wielkim kuzynem ulotki. Ich zadania są w sumie podobne, chociaż dla plakatu i afiszu zarezerwowano nieco bardziej elitarne miejsce w dziedzinie przekazywania treści. Głównie kojarzony jest z reklamowaniem sztuki – na plakatach ogłaszają się teatralne przedstawienia, koncerty i wystawy. A zatem sztuka plakatu staje się jednocześnie nieodłączną częścią innych dziedzin artyzmu, przez sam fakt reprezentowania ich na ulicznych ścianach i słupach ogłoszeniowych. Dzieje, ewolucja i rozwój plakatu jest sam w sobie bardzo ciekawym tematem i szerokim polem do głębokiej refleksji. W dodatku nie jest to tylko refleksja oparta na doznaniach estetycznych, ale na głębokiej analizie tego jak prawdziwa i wartościowa sztuka może nadal pełnić funkcje inne, niż tylko duchowe zaspokajanie odbiorcy.