Sztuka w dobie socjalizmu

Pochód_młodzieży_22_lipca_1952Sztuka powinna być wolna i często jest ona wyrazem rzeczywistości. Trochę inne podejście do sztuki panowało w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wytworzył się tam pewien specyficzny kierunek w sztuce, jaką był Socrealizm. Socrealizm to w skrócie realizm socjalistyczny. Jak łatwo można się domyślić miał on status sztuki oficjalnej i był on narzędziem propagandowym. Obejmował on architekturę, filmy, muzykę, literaturę. Ale przyjrzyjmy się dokładniej temu osobliwemu kierunkowi w sztuce.

Socrealizm jest najbardziej widoczny w architekturze. Charakteryzują go pomniki, budynki, rzeźby oraz wiele innych budowli. Przykładem może być Uniwersytet im. M.W. Łomonosowa w Moskwie. Projekt tej monumentalnej budowli wykonał Lew Rudniew. Wielka budowla o kanciastych kształtach. Charakterystyczna cecha architektury socrealistycznej, kreowanej jako styl państwowy w związku radzieckim. Architektura w socjalizmie miała wyrażać siłę i potęgę państwa i ludu. Symetryczne, kanciaste, monumentalne budowle. A ponadto przeróżne kolumnady, pilastry, attyki. Cechą charakterystyczną były wysokie partery nadające budowli specyficzny charakter. W miastach można było zauważyć ogromne place. Nie bez powodu – z założenia miały one skupiać życie mieszkańców. Architektura socrealistyczna miała pewną wadę – była ona niefunkcjonalna oraz zużywała ona dosyć spore ilości materiału.

Rewolucja socjalistyczna dotknęła także muzyków. Muzyka również miała służyć ludowi – nie można było tworzyć sobie niczego ot tak. Muzyka w socjalizmie miała być przystępna dla mas. Powstało nawet określenie pieśń masowa. Ale co z treścią? A więc łatwa w odbiorze treść miała wychwalać osiągnięcia socjalizmu oraz tych, którzy przewodzili w socjalistycznych państwach.

Rewolucja nie pominęła również kinematografii. Przed rewolucją tworzono różne filmy. Niestety, ich twórcy zmuszeni byli do odejścia. Warto wspomnieć o tym, że filmy, które odbiegały od założeń socrealistycznych nie mogły się ukazywać. Modelowym przykładem filmu wykonanego zgodnie z założeniami socjalizmu był Czapajew w reżyserii Gieorgija i Siergieje Wasiliewów.

Generalnie rzecz ujmując socrealizm był narzędziem propagandowym. Służył on kreowaniu rzeczywistości i wychwalaniu socjalizmu poprzez sztukę. Sztuka była tworzona dla mas. Miała być ona przystępna w odbiorze. Miała ona być taka, żeby każdy mógł ją pojąć. Zrozumiałe – prosty obywatel państwa socjalistycznego musiał rozumieć jakich cudów dokonało jego państwo. Oraz jakich ma on wspaniałych przywódców. Pieśni miały pobudzić lud do wzmożonej, aktywnej pracy na rzecz umacniania socjalizmu.

W przypadku socrealizmu nie można mówić o swobodnej twórczości. Chyba, że myślimy tutaj o twórczości swobodnej w pewnych ramach, ale przecież to nie jest twórczość w pełni swobodna. Dzieła socrealistyczne bywały niekiedy schematyczne i nieciekawe. I nie ma się czemu dziwić – ile można było wychwalać określonego towarzysza. Osobną sprawą jest to, że twórczość wielu autorów książek w Polsce zawiera ukryte aluzje do systemu socjalistycznego. W każdym razie jedno jest jasne – w tym okresie twórczość odbywała się wokół systemu.

Podziel się:

Add Comment