Nowe spojrzenie na świat

Sztuka dwudziestowieczna charakteryzuje się wewnętrzną różnorodnością. Dotyczy to przede wszystkim ilości poszczególnych nurtów artystycznych, jaki wówczas ujrzały światło dzienne. Najwięcej z nich rozwinęło się w latach 20- tych i 30-tych XX wieku. Wszystkie te trendy bywają określane zbiorowo jako awangarda. Ich wspólne cele to między innymi stworzenie odrębnej własnej wizji świata przez zastosowanie typowych dla danego artysty środków wyrazu. Jak na tamte czasy takie podejście było zupełnie nowe, podobnie jak ujawnione wtedy dążenia sztuki do eksperymentu i patrzenia w przyszłość. Celem nowej koncepcji sztuki, jaką przynosiła ze sobą awangarda było jakby odwrócenie panującego dotychczas na świecie kanonu piękna, a także co ściśle się z tym wiąże zmiana sposobu, w jaki pojedyncza istota ludzka odbiera dzieło sztuki. Takie zamiary miały swoją przyczynę w drastycznych przemianach społecznych tamtego czasu. Były też skutkiem wniosków, jakie wyciągnęli artyści z dotychczasowego rozwoju techniki i nauki, a także próbą odpowiedzi na zróżnicowane upodobania odbiorców. W związku z tym awangarda odznaczała się stosowaniem środków artystycznych nawiązujących do różnych wynalazków przemysłowych, co wyraźnie widać w dziełach architektów czy też w filmach z tamtego okresu. Nadrzędnym celem twórców było wówczas poszukiwanie nowych dróg, którymi mogłaby poruszać się sztuka, a także i artyści. Zanegowano bowiem dotychczasowe dziedzictwo kulturalne. I w tym punkcie właśnie awangarda napotkała na krytykę. Zarzucano jej brak budzenia jakichkolwiek odczuć ludzkich oraz popychanie artystów kierunku tworzenia obrazów pozbawionych gustu. Powyższy tok rozumowania miał swój początek w latach 30-tych i 40-tych XX wieku i był ściśle związany z systemami totalitarnymi, jakie narodziły się w tamtych latach. Twórcy nie bardzo bowiem chcieli się angażować w sprawy światowej polityki. Idąc tą drogą awangarda odrzuciła wszelkie inspiracje polityką i zjawiskami społecznymi. Na pierwszy plan wysunęło się dzieło sztuki skupione bardziej na sobie i na środkach wyrazu, a także jego budowa i proces stworzenia. Wszystkie te cechy dają się zauważyć w rozmaitych kierunkach artystycznych, jakie wtedy dominowały. Warte wspomnienia są na pewno futuryzm, ekspresjonizm, a w malarstwie przede wszystkim kubizm. W początkach 1916 roku narodził się dadaizm, który na podstawie inspiracji francuską poetyką i jeszcze przedwojennym malarstwem przetarł drogę do rozwoju surrealizmowi. Również na terenie Polski awangarda zaznaczyła swój byt. Działały tu ugrupowania artystyczne skupiające na przykład ekspresjonistów i futurystów. Bardzo znanym było stowarzyszenie artystów pod nazwą Nowa Sztuka. Jako teoretyk i nie tylko prężnie działał Stanisław Ignacy Witkiewicz. Do rangi popularnej formy malarskie awansował zaś unizm. Niewątpliwie wszystkie kierunki wywodzące się spod znaku awangardy zadecydowały o całościowym obrazie sztuki dwudziestego wieku. Znamionami nowych ideałów były bunt wobec teraźniejszości i gwałtowna chęć zmian.