Jak sztuka zerwała z przeszłością

Picasso – to nazwisko zna każdy, ale czy poza wymienieniem kilku jego obrazów i scharakteryzowaniem jego prac rozumie się dlaczego to akurat on dokonał rewolucji w sztuce nowoczesnej? Jest on współtwórcą i najważniejszym przedstawicielem kubizmu, kierunku, który dał początek myśli, że skoro nie jesteśmy w stanie obiektywnie przedstawić otaczającej nas rzeczywistości, to powinniśmy z takim dążeniem skończyć.

Picasso jest powszechnie znany i powszechnie nie rozumiany, jest synonimem artysty, który tworzy dzieła jasne tylko dla wąskiej grupy społeczeństwa, która sztukę rozumie. A kubizm, czyli kierunek w malarstwie i rzeźbie, który rozwinął Picasso jest, choć uznany za najwyższe osiągnięcie w sztuce spółczesnej, zupełnie niejasny dla przypadkowego odbiorcy.
Kubizm odrzuca wszystko to, co osiągnęli artyści przed nim. Gdy sztuka doszła do momentu, w którym stopień możliwości naśladowania rzeczywistości (i tej obiektywnej i tej subiektywnej) osiągnął kres, zupełnie zerwano z takimi próbami. Poprzez geometryzację, kubiści próbowali pokazać strukturę otaczających nas przedmiotów. Interesując się przede wszystkim martwymi naturami zwracali przede wszystkim uwagę na to, że obraz da się rozbić na osobne płaszczyzny. Oglądamy więc rzeczywistość fragmentaryczną, pociętą na kawałki, ale zupełnie paradoksalnie, jesteśmy dzięki temu bliżej obserwowanego przedmiotu.

Kubizm wywarł ogromny wpływ na sztukę współczesną, w tym użytkową oraz przyczynił się do powstania szeregu nowych form sztuki. Przykładem może być ekspresjonizm znany każdemu z przykładu obrazu „Krzyk” Edvarda Mucha. W ekspresjonizmie artyści również nie próbowali odzwierciedlać rzeczywistości taką, jaką jest ona naprawdę, bo poniekąd słusznie uznawali, że tego się nie da zrobić. Interesowała ich ekspresja. Uchwycenie tego, co jest ulotne, ale najważniejsze w naszym odbiorze rzeczywistości. Dzięki licznym deformacjom, nienaturalnym, przerysowanym barwom i konturom, artyści chcieli dotrzeć do ludzi, wstrząsnąć nimi, pokazać to, czego jak wydawałoby się, pokazać się nie da, czyli uczucia (takie jak strach i niepokój).

Innym wyrosłym z kubizmu nurtem w sztuce jest konstruktywizm. Trudno nie zauważyć konotacji pomiędzy geometryzacją dzieł kubistycznych, a prostymi, geometrycznymi formami, które były nadrzędnym elementem ekspresji w konstruktywizmie. Tu artyście doprowadzili sztukę na skraj absurdu, próbując odpowiedzieć na pytanie co się stanie, gdy przyjrzymy się strukturze rzeczy w oderwaniu od niej samej.

Ważnym ruchem w kulturze narodzonym dzięki kubizmowi jest również futuryzm. Futuryści również chcieli odrzucić przeszłość, znaleźć nowe spojrzenie, ale bez oglądania się za siebie. To był głos buntu, który chciał zerwać z biblioteczno –muzealną formą, w jakiej kultura jest społeczeństwu „podawana”. Dziedzictwo kulturowe futuryści uważali za bariery ograniczające artystów. Proponowali zaakceptować nowy, zurbanizowany świat i to z niego uczynić przedmiot kultu. Szybkość, zmienność i hałas, to co towarzyszy żyjącemu miastu, to miały być nowe, cenne wartości estetyczne.